اقوت یکی از کانیهای سنگهای آذرین، است که بعد از الماس سختترین کانیها محسوب میشود. ترکیبات شیمیایی یاقوت آلومین خالص است که ممکن است به مقدار کم با مواد دیگر از قبیل کروک و آهن آغشته شود. در لایههای آتشفشانی قدیمی هند و تبت یافت میشود و دارای اقسام مختلف میباشد که مرغوب ترین و قیمتی تر از همه یاقوت آتشی است.
ریشهٔ نهایی این واژه از یونانی باستان huakinthos است که یک بار از عربی به صورت «یاقوت» و یک بار از فارسی میانه به صورت «یاکَند» وارد فارسی شده است. یاقوت یکی از سنگهای قیمتی میباشد که در صنعت و زیورها کاربرد دارد.
معدنهای یاقوت در آفریقا، آسیا، استرالیا و گرینلند یافت میشوند. بیشتر یاقوت جهان در کشورهای میانمار، سریلانکا، کنیا، ماداگاسکار و تایلند قرار دارد. بهترین گونه یاقوت جهان در دره موگوک در میانمار (برمه پیشین) یافت میشود.
یاقوت در رنگهای سرخ و آبی و زرد در دسترس میباشد. در خرافات نشانه قدرت است.
بر پایه باور و خرافات پیشینیان همه گوهرها در آتش میگدازد بجز یاقوت رُمّانی. محمد بن محمود همدانی در کتاب عجایبنامه درباره یاقوت میگوید:
«طبع وی گرم و خشک است، به درجه رابع. هر که با خود دارد از طاعون ایمن بُوَد. یاقوت از زر و سرب سنگیتر بُوَد. معدن وی کوه رُهون است به سَرَندیب(سریلانکا) که آدم به آن فروآمد، و در میان دریاست. هر که یاقوت با خود دارد، خون در تن وی صافی کند و از خُمود و سکته و صرع ایمن بود.»